Η Βασική Θεωρία

Η Θεραπεία Σχημάτων αποτελεί ένα συνδυαστικό μοντέλο ψυχοθεραπείας γνωσιακής συμπεριφοριστικής προέλευσης το οποίο σχεδιάστηκε για την αντιμετώπιση θεραπευόμενων με χρόνιες συναισθηματικές δυσκολίες και θεραπευόμενων με Διαταραχές Προσωπικότητας.

Αναπτύχθηκε από τον Jeffrey Young και τους συνεργάτες του στις αρχές της δεκαετίας του 1990, με αρχική βάση τη Γνωσιακή Συμπεριφιριστική Θεραπεία και ενσωματώνοντας στοιχεία από άλλες προσεγγίσεις όπως η Θεωρία του Δεσμού, η Θεωρία των Αντικειμενοτρόπων Σχέσεων, η Θεωρία Gestalt και τεχνικές εστιασμένες στο συναίσθημα.

Η ανάγκη αυτής της συνδυαστικής προσέγγισης προέκυψε ως προσπάθεια αντιμετώπισης των περιορισμών που παρουσίαζε η κλασσική γνωσιακή συμπεριφοριστική θεραπεία στην θεραπεία ατόμων με χρόνια χαρακτηριολογικά προβλήματα και διαταραχές προσωπικότητας. Οι θεραπευόμενοι αυτοί δεν ανταποκρίνονται καλά στις παραδοσιακές γνωσιακές συμπεριφοριστικές τεχνικές. Συχνά δεν συμμορφώνονται με τη θεραπεία, είναι απρόθυμοι να ακολουθήσουν την ατζέντα της, να πραγματοποιήσουν εργασία στο σπίτι και να αναπτύξουν μια σχέση συνεργασίας και συμμαχίας με το θεραπευτή. Το κίνητρό τους επίσης είναι σύνθετο και όχι πάντα σαφές καθώς τις πιο πολλές φορές το πρόβλημά τους αφορά διάχυτη δυσφορία που καλύπτει όλους τους σημαντικούς τομείς της ζωής. Συχνά εμφανίζουν φτωχή επαφή με το συναίσθημα τους και η συναισθηματική αυτή αποφυγή αποτελεί τη βάση αδυναμίας βαθύτερης κατανόησης του προβλήματός τους και επακόλουθης αλλαγής.

Η Θεραπεία Σχημάτων ενσωματώνοντας στοιχεία από τη Θεωρία του Δεσμού και τη Θεωρία των Αντικειμενοτρόπων Σχέσεων κατανοεί σε βάθος τις δυσκολίες του ασθενούς ανατρέχοντας στη ρίζα τους στην παιδική και πρώιμη εφηβική ηλικία και στην ανάπτυξη επακόλουθα των μηχανισμών συντήρησης και γενίκευσης των προβλημάτων τους στους διάφορους τομείς της ζωής τους. Παράλληλα η κατανόηση αυτή βοηθάει στη δημιουργία ουσιαστικής θεραπευτικής σχέσης η οποία αποτελεί βασικό εργαλείο εργασίας στη Θεραπεία Σχημάτων. Τα στοιχεία αυτά είναι απαραίτητα για την ψυχοθεραπευτική εργασία θεραπευόμενων με μακροχρόνιες συναισθηματικές δυσκολίες. Επιπλέον η ενσωμάτωση τεχνικών της θεραπείας Gestalt και τεχνικών εστιασμένων στο συναίσθημα βοηθάει σημαντικά στην προσπέλαση της συναισηματικής αποφυγής και της υπεραναπλήρωσης οι οποίοι αποτελούν μείζονες μηχανισμούς συντήρησης και διαιώνισης των προβλημάτων του θεραπευόμενου.

Οι βασικές έννοιες της θεραπείας σχημάτων είναι τρεις. Πρόκειται για τη έννοια του σχήματος (Schema) , τις δυσπροσαρμοστικές στρατηγικές αντιμετώπισης του σχήματος (Copying Styles) και τους τρόπους λειτουργίας (Modes).

 
Βασικές έννοιες της Θεραπείας Σχημάτων

Πρώιμο Δυσλειτουργικό Σχήμα

Το πρώιμο δυσλειτουργικό σχήμα αποτελεί τη βασική εννοιολογική δομή της θεραπείας σχημάτων. Τα πρώιμα δυσλειτουργικά σχήματα αποτελούν τον πυρήνα των διαταραχών προσωπικότητας. Σύμφωνα με τον Young, το πρώιμο δυσλειτουργικό σχήμα:

 

·         Αποτελεί ένα ευρύ και σταθερό μοτίβο

·         Απαρτίζεται από μνήμες, συναισθήματα, γνωσίες και σωματικές αισθήσεις

·         Αφορά τον εαυτό και τη σχέση του ατόμου με τους άλλους

·         Αναπτύσσεται κατά την παιδική ή εφηβική ηλικία και εξελίσσεται κατά τη διάρκεια της ζωής

·         Είναι δυσλειτουργικό σε σημαντικό βαθμό

 

Τα σχήματα δημιουργούνται όταν οι πυρηνικές συναισθηματικές ανάγκες του παιδιού που αναπτύσσεται δεν καλύπτονται. Είναι το αποτέλεσμα ελλειμματικών και τοξικών εμπειριών της παιδικής ηλικίας και, αν και είναι σαφώς δυσλειτουργικά, έχουν ισχυρή τάση διατήρησης στην ενήλικη ζωή. Είναι μέρος της ταυτότητας ενός ατόμου, αποτελούν τον τρόπο με τον οποίο βιώνει τον εαυτό του και συνεπώς είναι απολύτως οικεία και γνωστά. Κάνουν το άτομο να δυσλειτουργεί αλλά την ίδια στιγμή αποτελούν μέρος της πραγματικότητάς του, είναι «αυτό» που ξέρει, και για αυτό είναι πολύ δύσκολο να τα αλλάξει. Τα σχήματα καθορίζουν σε σημαντικό βαθμό τον τρόπο με τον οποίο το άτομο σκέφτεται, νιώθει, συμπεριφέρεται και σχετίζεται με τους άλλους.

Διακρίνονται δεκαοκτώ Πρώιμα Δυσλειτουργικά Σχήματα τα οποία τοποθετούνται σε πέντε κατηγορίες.

Οι κατηγορίες και τα σχήματα που φέρει κάθε μία περιγράφονται στο σχετικό pdf αρχείο στο τέλος της σελίδας.

Back to top